Het jaar van Fortuyn is een interessante reconstructie van één van de meest bepalende hoofdstukken uit de recente Nederlandse geschiedenis en een waardevolle toevoeging aan het Nederlandse serielandschap. Twintig jaar geleden werd Nederland opgeschrikt door een verschrikkelijke gebeurtenis. Op 6 mei 2002, negen dagen voor de landelijke verkiezingen, werd de politicus Pim Fortuyn in Hilversum doodgeschoten. Voor het eerst in honderden jaren werd een politicus in Nederland buiten oorlogstijd vermoord. Fortuyn was een flamboyante man die met controversiële uitspraken kiezers wist te winnen, maar ook een hoop vijanden maakte. De miniserie Het jaar van Fortuyn van de AVROTROS laat de opkomst van Fortuyn en de aanloop naar zijn dood op dramatische wijze zien.
Het is 2001 en Nederland wordt al bijna acht jaar geregeerd door een coalitie van de linkse PvdA, de rechtse VVD en de middenpartij D66, onder leiding van PvdA-premier Wim Kok (Jaap Spijkers, Oogappels). De landelijke verkiezingen staan voor de deur en Koks opvolger Ad Melkert (Ramsey Nasr, Overspel) waant zich al premier van Nederland. Maar niemand heeft gerekend op de nieuwkomer Pim Fortuyn (Jeroen Spitzenberger, Divorce), die met de partij Leefbaar Rotterdam vanuit het niets een monsterzege behaalde bij de gemeenteraadsverkiezingen. Met zijn eigen partij Lijst Pim Fortuyn hoopt hij dan ook in de Tweede Kamer te komen. De stoffig ogende Melkert moet het hier afleggen tegen de charmante verschijning van Fortuyn.
Ik was zelf negen jaar oud toen Fortuyn doodgeschoten werd. Ik kan me zeker flarden herinneren van wat er toen allemaal gebeurd is, maar veel is me ook ontgaan. Ad Melkert? Destijds had ik geen idee. Wel ben ik opgegroeid in een samenleving die Fortuyn heeft nagelaten. Sinds Fortuyn zijn er bepaalde politieke onderwerpen, zoals migratie en identiteit, veel meer op de voorgrond gekomen. En hoe dit precies tot stand is gekomen laat Het jaar van Fortuyn minutieus zien.
Op overtuigende wijze wordt het nieuws uit 2002 gereconstrueerd en genuanceerd
Hierbij wordt met allerlei sfeerbeelden en journaalfragmenten uit die tijd op overtuigende wijze het gevoel van begin 2002 opgeroepen. De politieke thema’s die hierbij speelden worden naar voren gehaald en voelen nog steeds actueel. Als je de geschiedenis kent, weet je hoe het afloopt. Toch wordt de spanning goed opgevoerd en de moord kwam schokkend op mij over. Wat verhaaltechnisch ook heel sterk was, was dat de makers genoeg tijd namen om uitgebreid in te gaan op de nasleep van de moord. Hierdoor voelde het einde ook niet gehaast.
Dit is een gedramatiseerde reconstructie van een waargebeurd verhaal. In deze vertelling neemt de serie wel de ruimte om een eigen invulling aan bepaalde gebeurtenissen te geven. Zo wordt Ad Melkert altijd gezien als een zuur persoon en een slechte verliezer. Maar hier laat men zien dat hij oprecht hart had voor zijn idealen, maar dat dit tot zijn frustratie niet goed naar voren kwam. Ook een type als Mat Herben (Fedja van Huêt, Penoza) komt veel sympathieker over dan dat ik mij herinner. Herben was Fortuyns woordvoerder en werd na de dood van Fortuyn de nieuwe partijleider van de LPF. Dit deed hij echter alleen maar omdat iemand het moest doen en hijzelf vond dat hij geen keuze had. En dat voor iemand die in de politiek ging om een boomgaard te redden.
De acteurs doen het goed, maar voelen soms aan alsof ze een parodie op hun personage
De acteurs doen allemaal goed hun best, maar zelf had ik in het begin het idee dat ik naar typetjes uit Kopspijkers of Koefnoen zat te kijken. Zeker Fortuyn, die allerlei maniertjes had, voelde heel erg aan als een parodie. Maar toch werkt deze manier van spelen wel en naarmate de serie vorderde raakte ik eraan gewend. Ook is de chemie tussen Nasr en Spitzenberger duidelijk voelbaar. Verder vind ik het tof dat Bart Harder (Mocro Maffia) de rol van Fortuyns moordenaar Volkert van der Graaf speelt. Harder is een achterneef van mij en ik vind het gaaf om hem in zo’n rol te zien.
Het jaar van Fortuyn is een interessante reconstructie van een bijzonder hoofdstuk uit de Nederlandse politieke geschiedenis. De vormgeving brengt je terug naar 2002, toen de wereld een stuk eenvoudiger leek. Hoewel ik een beetje aan de acteurs heb moeten wennen, is dit een bijzondere bijdrage een het scala politieke dramaseries dat Nederland rijk is. Hoewel dit een miniserie is, hoop ik diep van binnen dat er een vervolg komt over Kabinet-Balkenende I.
Over de auter, Hessel Hoekstra
Hessel is bioloog en kan vol passie vertellen over planten, dieren en alles wat leeft. Waar hij ook veel over kan vertellen zijn series. Als recensent voor MijnSerie kan hij zijn liefde voor series uitstekend combineren met zijn passie voor schrijven. Hij houdt van series van alle genres uit alle landen, maar heeft een zwak voor Britse series. Zijn favoriete series zijn Doctor Who, His Dark Materials en Line of Duty. Zijn favoriete boom is de zomereik.