Evolution - Seizoen 1

Evolution is een fascinerende documentaire die het onderwerp evolutie tot de verbeelding laat spreken.

Wat hebben een olifant, een struisvogel, een vleermuis, een dolfijn en een paard gemeen met al het andere leven op aarde? In de vijfdelige documentaire Evolution gaat presentator Chris Packham op zoek naar antwoorden op de vraag waarom een olifant zo groot is, hoe dolfijnen zo slim zijn geworden en wat paarden zo snel maakt. Packham neemt de kijker mee terug in de tijd om te laten zien hoe de voorouders van deze dieren zich ontwikkelden en hoe soms onbeduidend lijkende aanpassingen enorm veel invloed hadden op de loop van de evolutie.

Het uitgangspunt van Evolution is uniek.

Evolution heeft een uniek uitgangspunt. Hoewel deze dieren veel met elkaar gemeen hebben (ze leven op het land, ademen via longen, hebben een ruggengraat en kaken), besluiten de makers niet bij elk dier op dezelfde vragen terug te komen. Zo komt de ontwikkeling van de manier waarop dieren eten voorbij in de aflevering over de vleermuis. We zien hoe het ontstaan van een anus en kaken invloed hebben gehad op de manier van eten. Bij de aflevering over de struisvogel zien we de evolutie van geslachtelijke voortplanting en bij dolfijnen het ontstaan van zintuigen en hersenen.

De inzichten zijn niet per se nieuw en van de meeste stappen in de evolutie die worden uitgelegd had ikzelf wel gehoord (maar ik heb dan ook een biologie-achtergrond). Toch worden er door de manier van vertellen bepaalde verbindingen gemaakt. Soms duurt het even voordat de documentaire haar punt maakt, maar het wachten op een onthulling is het altijd waard.

Hier en daar miste ik wel een paar dingetjes die ik er graag in had gezien of waar de serie wat uitgebreider op in had kunnen gaan. Zo werd de overgang tussen eencellig en meercellig leven slechts kort genoemd en het ontstaan van skeletten bij gewervelden komt al helemaal niet aan bod, terwijl dit grote stappen in de evolutie zijn. Toch begrijp ik best dat de makers keuzes hadden moeten maken in welke onderwerpen ze wel en niet wilden bespreken.

In Evolution zien we twee presentatievormen samenkomen. Aan de ene kant zien we presentator Chris Packham die door de natuur loopt en wilde dieren en fossielen laat zien en uitlegt hoe we bepaalde evolutionaire sprongen vandaag de dag nog steeds terugzien. Daarnaast zien we digitale animaties van prehistorisch leven terwijl de stem Packham hierover vertelt. Hoewel het vrij duidelijk is dat de animaties met de computer gemaakt zijn en zeker niet de kwaliteit hebben van bijvoorbeeld Prehistoric Planet, stoort het niet.

Ook worden de dieren die we volgen op een iets grotere (emotionele) afstand gevolgd dan het geval was in andere recente documentaires over prehistorisch leven. We zien geen verhaaltjes over dieren die op zoek zijn naar voedsel of een partner proberen te vinden. Je krijgt als kijker geen emotionele band met bijvoorbeeld een kaakloze vis of een vroege voorouder van de slurfdieren. Heel erg is dit niet. Evolution is niet het type documentaire dat van zo’n benadering profiteert.

Chris Packham is een fijne presenator en verteller.

Daarnaast is Chris Packham een fijne presentator en verteller. Zijn liefde en passie voor de levende natuur is aanstekelijk, en hij weet op de juiste momenten kleine grapjes te maken. Hij legt concepten in de evolutie uit op een begrijpelijke manier waarbij hij de kijker niet onderschat. Hij vermijdt het gebruik van wetenschappelijke termen of namen daarbij niet (iets wat me enigszins stoorde in het laatste seizoen van Prehistoric Planet), maar legt ze wel uit als ze ter sprake komen. Ook is het stukje wetenschappelijke verantwoording aan het einde van elke aflevering een fijne toevoeging.

Door de combinatie van een fijne presentatie en een interessante vertelstructuur is Evolution een documentaireserie die liefhebbers van dit genre zeker zal aanspreken. Evolution is afgelopen weken op BBC Two uitgezonden en ik hoop dat deze binnenkort ook ergens in Nederland te zien zal zijn. Ook zou een soortgelijke documentaire over andere diersoorten, planten, bacteriën of schimmels een prima vervolg op deze documentaire kunnen zijn.