Sommige series kijk je gewoon. Anderen laten je niet meer los. Patria is er zo één. Het komt langzaam binnen. Voor mij is Patria een van de meest indringende series die ik heb gezien. Niet omdat het groots of spectaculair is, maar omdat het zo menselijk voelt. Soms kom je een serie tegen die je niet zomaar kijkt, maar die je echt voelt. Patria was voor mij zo’n serie. Geen spektakel, geen snelle twists, maar iets wat langzaam onder je huid kruipt en daar blijft zitten.
na de moord verandert alles en staan ze lijnrecht tegenover elkaar
De serie speelt zich af in het Baskenland en volgt twee families die jarenlang bevriend waren, totdat politieke spanningen en geweld hun levens uiteen trekken. Wanneer Txato (Jose Ramon Soroiz), een lokale ondernemer, wordt vermoord omdat hij weigert mee te betalen aan ETA, staat niet alleen zijn gezin op zijn kop, maar verandert ook de dynamiek in het dorp. Zijn vrouw Bittori (Elena Irureta) blijft achter, terwijl de zoon van haar vroegere vriendin Miren (Ane Gabarain) steeds dieper verstrikt raakt in de organisatie. Je ziet hoe persoonlijke levens steeds meer worden beïnvloed door iets groters dat er telkens tussendoor zit. Tegelijkertijd draait de serie in de kern om die twee vrouwen, Bittori en Miren, ooit beste vriendinnen. Dat zie je in kleine dingen, hoe ze met elkaar praten in flashbacks, hoe vanzelfsprekend hun levens met elkaar verweven waren, maar na de moord verandert alles en staan ze lijnrecht tegenover elkaar.
Dat zit ook in de titel. Patria betekent letterlijk 'vaderland' of 'land van oorsprong', maar zo simpel voelt het hier niet. Voor de één is het de strijd voor een onafhankelijk Baskenland, voor de ander juist vasthouden aan Spanje. Dat botst constant, en je ziet hoe het alles verandert tussen mensen, zelfs mensen die ooit dicht bij elkaar stonden. Dat blijft niet iets abstracts, je ziet het gebeuren in wat er met die families gebeurt. Het geweld blijft niet bij dat ene moment. Het zit daarna overal in. In gezinnen, in vriendschappen, in een hele gemeenschap die langzaam uit elkaar valt. De serie laat dat gewoon zien zoals het is. De manier waarop het verhaal wordt verteld, met sprongen door de tijd, is in het begin even zoeken, maar begint na een paar afleveringen te werken. Je krijgt steeds meer zicht op hoe alles zo heeft kunnen lopen.
De serie legt weinig uit en vertrouwt op blikken, stiltes en kleine gebaren. Dat maakt het soms zwaar om naar te kijken, maar het voelt wel echt. Regelmatig had ik het idee dat ik niet naar acteurs zat te kijken, maar gewoon naar mensen. De sfeer helpt daar ook bij. Het Baskische landschap is vaak grijs en regenachtig, en dat past precies bij de toon.
Wat Patria sterk maakt, is hoe het laat zien wat er overblijft na dat geweld. Niet alleen in wat er gebeurt, maar in wat er daarna blijft, in hoe mensen naar elkaar kijken, in wat er wel en niet gezegd wordt. Dat buren die ooit samen leefden elkaar niet meer kunnen aankijken, bleef toch in mijn hoofd zitten. En ergens zit er ook iets van vergeving in, maar dat voelt nergens simpel. De serie zet je daar wel toe aan, zonder het voor je in te vullen.
Tijdens het kijken voelde het soms toch alsof ik er dicht op zat, alsof ik me, op een bepaalde manier, in Bittori en Miren kon verplaatsen.
Over de auteur, Richard
Richard is 54 jaar jong en geboren en getogen in Maastricht. Al meer dan dertig jaar deelt hij zijn leven met zijn vrouw. Overdag werkt hij fulltime, meestal tot laat, en pas in de nachtelijke uurtjes begint zijn eigen kleine ritueel, het afschakelen met een aflevering… of twee… van zijn favoriete series. Vroeger was hij een echte filmliefhebber, iemand die urenlang kon verdwijnen in één verhaal. Maar de laatste jaren is hij volledig verleid door de wereld van series. Binge-waardig, eindeloos, en altijd nog één aflevering verder. Omdat hij abonnementen heeft op bijna alle streamingdiensten die bestaan, lijkt het soms alsof hij in een digitaal doolhof leeft. Zó veel aanbod dat je soms geen idee hebt waar je moet beginnen, de ultieme luxe, maar ook een vloek. Want hoe kies je nog iets als alles overal tegelijk verschijnt? En toch blijft Richard zoeken. Niet alleen naar de grote titels waar iedereen het over heeft, maar vooral naar de verborgen pareltjes, die minder bekende series die onverwacht raken, verrassen, of blijven hangen. Want juist daar, in de hoekjes van het aanbod, vindt hij vaak de mooiste verhalen.
